Lễ hội truyền thống Việt Nam đại diện cho một di sản văn hóa độc đáo, là tinh hoa tinh thần của 54 dân tộc Việt Nam, được chuyển giao từ thế hệ này sang thế hệ khác. Các hoạt động trong lễ hội mang trong mình giá trị như một kho tàng sống về phong tục, tập quán và cách sống độc đáo của từng dân tộc và vùng miền. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để nhân dân tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn đối với các vị thần linh và anh hùng dân tộc, những người đã đóng góp quan trọng cho cộng đồng và đất nước. Hãy cùng Ongvove khám phá danh sách 10 lễ hội độc đáo hàng đầu tại Việt Nam qua bài viết dưới đây.

Lễ hội đền Hùng

Lễ hội đền Hùng, còn được gọi là ngày Giỗ tổ Hùng Vương, là một nghi lễ truyền thống thường diễn ra hàng năm vào ngày 10 tháng 3 trong lịch âm tại Đền Hùng, nằm tại TP Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam. Mục đích chính của lễ hội là tưởng nhớ và tỏ lòng biết ơn với các vua Hùng - những người đã đóng góp to lớn trong việc thành lập và xây dựng nền nước của dân tộc.

Lễ hội đền Hùng

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam chứng nhận và lưu vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trong đợt 1. Hơn nữa, UNESCO cũng đã công nhận nó là một phần của Di sản văn hóa phi vật thể.

Trước ngày lễ chính hàng năm, lễ hội diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa dân gian đa dạng, và toàn bộ chuỗi sự kiện này đạt đến đỉnh cao vào ngày 10 tháng 3 âm lịch. Trong ngày này, lễ rước kiệu và lễ dâng hương tại Đền Thượng thường là những sự kiện cuối cùng của lễ hội, tạo nên một không gian trang trọng và linh thiêng để tôn vinh tinh thần của các vua Hùng.

Hội Lim

Lễ hội Lim là sự kiện quan trọng nhất tại vùng Bắc Ninh, thu hút đông đảo du khách đến tham quan và tham gia các hoạt động truyền thống vào dịp đầu năm. Tại lễ hội này, những chương trình độc đáo được tổ chức, bao gồm lắng nghe những giai điệu đặc trưng của hát quan họ và các trò chơi dân gian sôi động.

Hội Lim

Hội Lim không chỉ mang ý nghĩa tượng trưng về tinh thần và văn hóa tâm linh của người dân Bắc Kỳ, mà còn là cơ hội để thế hệ sau tiếp tục kết nối với di sản và học hỏi về những cống hiến của thế hệ đi trước, cũng như giữ gìn và thể hiện vẻ đẹp truyền thống của dân tộc.

Hội Lim kéo dài trong 3 ngày, từ ngày 12 đến ngày 14 của tháng giêng trong lịch Âm lịch mỗi năm, tập trung chủ yếu vào ngày chính là ngày 13 của tháng giêng. Lễ hội được tổ chức tại ba địa điểm khác nhau, bao gồm thị trấn Lim, xã Nội Duệ và Liên Bão.

Hội đền Trần Nam Định

Lễ hội đền Trần diễn ra hàng năm từ ngày 15 đến ngày 20 tháng Tám trong lịch âm tại khu di tích Đền Trần, nằm tại phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định. Mục đích của lễ hội là tưởng nhớ và tri ân công đức của 14 vị vua Trần.

Hội đền Trần

Khi tham gia chuyến du lịch tới Nam Định và ghé thăm khu di tích Đền Trần vào mùa lễ hội, du khách sẽ được trải nghiệm quần thể kiến trúc độc đáo mà Nhà Trần xây dựng. Đồng thời, họ còn có cơ hội tham gia vào không gian sôi động của lễ hội. Thậm chí, trong những năm chấn hòa lễ hội mở rộ hơn cả những năm thông thường.

Tuy nhiên, không chỉ đợi đến ngày lễ chính, du khách từ khắp nơi cũng đã đổ về đền Trần từ trước để tiến hành hành hương, mong muốn mang về những điều tốt lành và thịnh vượng.

Hội Gióng

Hội Gióng là một lễ hội quan trọng và đặc biệt trong việc kỷ niệm Thánh Gióng, một trong những vị thánh "bất tử" quan trọng trong tín ngưỡng dân gian của Việt Nam. Lễ hội này không chỉ mang giá trị tưởng nhớ mà còn là biểu tượng riêng biệt và độc đáo của văn hóa người Việt ở khu vực Bắc Bộ, đã tồn tại qua hàng nghìn năm lịch sử.

Hội Gióng

Hiện nay, trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, nhiều địa điểm thờ cúng Đức Phù Đổng Thiên Vương Thánh Gióng đã xuất hiện, nhưng lễ hội vẫn diễn ra chính tại hai địa điểm quan trọng: làng Phù Đổng (Gia Lâm, Hà Nội) - nơi Thánh Gióng sinh ra, và Phù Linh (Sóc Sơn, Hà Nội) - nơi Thánh Gióng hóa thân.

Lễ hội Gióng mang trong mình sự độc đáo, thể hiện tất cả các yếu tố cần có của một Di sản văn hóa phi vật thể, đại diện cho con người, và đã được cộng đồng duy trì và chuyển giao qua nhiều thế hệ. Đây không chỉ là một phần quan trọng của bản sắc văn hóa dân tộc mà còn chứa đựng sự sáng tạo và khát vọng về cuộc sống thịnh vượng và hòa bình.

Hàng năm, Hội Gióng diễn ra vào ngày mùng 8 và mùng 9 của tháng 4 theo lịch âm tại đền Phù Đổng và các vùng lân cận.

Lễ hội Lồng Tồng của người Tày

Lễ hội Lồng Tồng, còn được biết đến dưới cái tên "Lễ hội xuống đồng," là một trong những ngày hội quan trọng của người dân tộc Tày, đồng thời cũng là dịp quy tụ những nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc như Nùng, Dao, Sán Chỉ... Được coi như một hoạt động tín ngưỡng nhằm cầu mong mưa thuận gió hòa, cây cối mạnh khỏe, mùa màng bội thu, cuộc sống thịnh vượng. Lễ hội diễn ra tại những cánh đồng tốt nhất và rộng lớn nhất trong khu vực.

Lễ hội Lồng Tồng

Mặc dù không có tài liệu cụ thể nghiên cứu về nguồn gốc của lễ hội, nhưng chắc chắn nó đã xuất phát từ xã hội của người Tày, khi họ đã định cư và xây dựng làng bản trong một cộng đồng vững mạnh.

Thời điểm tổ chức lễ hội thay đổi tùy theo từng vùng và địa hình cụ thể. Các khu vực lân cận có thể thỏa thuận tổ chức vào các ngày khác nhau để tạo điều kiện cho việc giao lưu và trao đổi. Mỗi năm tại Chiêm Hóa (Tuyên Quang), lễ hội thường được tổ chức vào ngày mùng 8 tháng Giêng.

Lễ hội Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Lễ hội Tháp Bà Ponagar Nha Trang diễn ra thường niên từ ngày 20 đến 23 của tháng 3 trong lịch âm tại khu di tích Tháp Bà Ponagar, nằm tại phường Vĩnh Phước, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Lễ hội Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Sự kiện này mang ý nghĩa là biểu tượng tượng trưng cho sự đoàn kết của dân tộc và là một phần quan trọng trong việc củng cố tinh thần đoàn kết cộng đồng của các dân tộc trên vùng đất miền Trung. Lễ hội đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và thể hiện bản sắc văn hóa của dân tộc.

Những nghi lễ, các vật phẩm thờ cúng, trang phục truyền thống, các biểu diễn múa Bóng, vở tuồng cổ... được tái hiện trong khuôn khổ lễ hội để đáp ứng nhu cầu sáng tạo và sự thú vị trong việc trải nghiệm văn hóa của người dân. Dòng suối của nền văn hóa tự nhiên chảy qua các thế hệ và thấm sâu vào tâm hồn mà không bị ảnh hưởng bởi thời gian.

Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ

Hàng năm, khi ngày rằm tháng Tám theo lịch âm đến, tại huyện Cần Giờ, lễ hội Nghinh Ông diễn ra. Đây là một trong những lễ hội dân gian truyền thống được tổ chức để tôn vinh "Ðức ngài Cá Ông", còn được gọi là Nam Hải Tướng Quân. Lễ hội này thu hút một lượng đông đảo người dân tham gia.

Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ

Dù là một phần của tập tục dân gian mang tính lịch sử của ngư dân, nhưng vì vị trí địa lý gần Sài Gòn, nên nhiều người từ xa cũng đến tham dự. Ngày nay, lễ hội Nghinh Ông đã được giới thiệu mạnh mẽ cho du khách cả trong và ngoài nước, trở thành một nét văn hóa độc đáo của vùng đất này. Do đó, khi đến ngày diễn ra lễ Nghinh Ông, huyện Cần Giờ chào đón đông đảo du khách và người dân địa phương tham gia vào lễ hội này.

Lễ hội Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Đối với những người đam mê khám phá bản sắc tâm linh qua hành trình du lịch, không thể không biết đến miếu Bà Chúa Xứ, một công trình tôn nghiêm nằm bên chân núi Sam tại thị trấn Châu Đốc. Đây được xem là một điểm đầu trong danh sách các địa điểm tâm linh tại tỉnh An Giang, với kiến trúc tuyệt đẹp, đặc biệt hút hồn khi lắp đèn vào buổi tối.

Lễ hội Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam

Lễ hội tại miếu Bà Chúa Xứ diễn ra từ đêm mùng 23 đến hết ngày 27 của tháng tư âm lịch hàng năm. Những nghi lễ và cúng bái theo truyền thống sẽ được cư dân địa phương thực hiện một cách tận tâm. Trước khi các nghi lễ chính diễn ra, vào ngày mùng 10 tháng ba âm lịch, ban quản trị của miếu sẽ lựa chọn một người chịu trách nhiệm tổ chức lễ hội. Người này phải đạt từ 60 tuổi trở lên, thể trạng khỏe mạnh, có gia đình hạnh phúc và phẩm hạnh đạo đức đáng kính.

Lễ hội Hoa Lư Ninh Bình

Lễ hội truyền thống tại cố đô Hoa Lư (thường được gọi là hội Trường Yên hoặc hội Cờ Lau) là một trong những sự kiện quan trọng trong năm tại tỉnh Ninh Bình. Lễ hội diễn ra vào đầu tháng 3 âm lịch hàng năm, nhằm tưởng nhớ hai vị hoàng đế nổi tiếng: Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành.

Lễ hội Hoa Lư Ninh Bình

Dưới cái bóng lịch sử sâu sắc, lễ hội này đã trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa địa phương. Nguyên mẫu của lễ hội bắt đầu từ thời kỳ vua Lý Công Uẩn khi ông dời đô về Thăng Long. Từ đó, các nghi lễ truyền thống đã được kế thừa và duy trì qua các thế hệ, chứa đựng trong mình tinh hoa của lịch sử dân tộc và hòa quyện với những truyền thuyết dân gian sặc sỡ màu sắc.

Lễ hội này đánh dấu một thời khắc quan trọng để mọi người tưởng nhớ và kính trọng hai vị hoàng đế có công lao to lớn. Tại Hoa Lư, những nét đẹp về truyền thống và văn hóa của dân tộc được tái hiện trong các hoạt động và lễ nghi trọng đại.

Hội chùa Hương

Một trong những festival quan trọng của miền Bắc trong tháng Giêng là hội chùa Hương ở Hà Nội. Nằm tại xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, chùa Hương thu hút du khách bởi tính linh thiêng và là điểm đến tâm linh hấp dẫn, đặc biệt vào dịp đầu năm mới.

Hội chùa Hương

Lễ hội diễn ra từ tháng 1 đến tháng 3 theo lịch âm, với ngày khai hội chính là ngày mùng 6 tháng Giêng hàng năm. Tuy nhiên, đỉnh điểm của sự quan tâm du khách thường diễn ra từ ngày rằm tháng Giêng cho đến ngày 18/2 âm lịch.

Trong thời kỳ này, không gian xung quanh các đền, chùa, đình và miếu đều bao phủ bởi khói hương thơm ngát, tạo nên một không khí lễ hội sôi động ở xã Hương Sơn. Không chỉ có việc dâng hương để cầu nguyện bình an, mà du khách còn có cơ hội tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên với rừng núi trùng điệp nơi mà tâm hồn Phật đã ghi dấu.

Tại đây, du khách cũng tham gia vào các hoạt động văn hóa dân tộc độc đáo như bơi thuyền trên sông, leo núi và thưởng thức các buổi biểu diễn chèo và văn hát truyền thống...

Lời kết

Như vậy là 10 lễ hội truyền thống Việt Nam nổi tiếng và đặc sắc nhất mà bạn nên trải nghiệm tham dự ít nhất một lần trong đời. Đây chính là những nét văn hóa độc đáo tô điểm thêm cho bản sắc Việt.